> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://docs.skypirl.tech/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://docs.skypirl.tech/blog/science-spirituality-and-computers/khoa-hoc-la-thu-trong-giong-nhu-lua-dao-cho-den-ngay-no-tro-thanh-de-che.-fulton-va-galilei.md). # Khoa học là thứ trông giống như lừa đảo cho đến ngày nó trở thành đế chế. Fulton và Galilei September 7, 2026 ### Sự giống nhau đến mức kỳ lạ và ấn tượng giữa nhà khoa học Fulton và Galileo. {% embed url="" %} **Fulton là ai?** **Năm 1803, tại sông Seine, Paris. Robert Fulton** - một người Mỹ - vừa chế tạo xong con tàu dài 23 mét, rộng 2.4 mét, chạy bằng máy hơi nước. Ông cho nó chạy thử trên sông Seine trước mặt các nhà khoa học và quan chức của Napoleon. Trước đó, Fulton đã ở Paris từ năm 1797, đề xuất với chính phủ Pháp ý tưởng chế tạo tàu ngầm *Nautilus* để đánh lén hạm đội Anh. Nhưng chính phủ Pháp, đặc biệt là Napoleon, coi việc dùng tàu ngầm là cách đánh hèn nhát và đáng khinh bỉ, từ chối trợ cấp. Đến tàu hơi nước cũng vậy. Hội đồng Viện Hàn lâm Pháp cử chuyên gia đến xem, xem xong báo cáo với Napoleon: "Thưa Hoàng đế, đây là một trò ảo tưởng của một gã điên người Mỹ. Tàu không có buồm thì làm sao chạy?"Napoleon cười phá lên và nói một câu đi vào lịch sử: > "Quý vị định làm tôi tin rằng một con tàu có thể chạy ngược gió và ngược dòng bằng cách đun một ấm trà dưới hầm tàu ư? Tôi không có thời gian cho những trò ảo thuật như vậy." Ông từ chối đầu tư.Fulton bực mình, gói bản vẽ, quay về Mỹ. 4 năm sau, năm 1807, con tàu *Clermont* của ông chạy 150 dặm trong 32 giờ từ New York tới Albany, chở 40 hành khách mà không gặp tai nạn nào, mở ra kỷ nguyên tàu hơi nước. Còn Napoleon thì sao? 8 năm sau, năm 1815, trên đường bị đày ra đảo Saint Helena, ông ngồi trên một con tàu buồm của Anh, lênh đênh mấy tháng trời. Trong khi đó, tàu hơi nước đã đi lại như những tàu con thoi trên sông Hudson.Nếu năm 1803 Napoleon đầu tư, hạm đội Pháp đã có tàu hơi nước trước Anh 10 năm, đã phá được vòng phong tỏa của Anh, và lịch sử châu Âu đã khác. **Tại sao mình kể chuyện này cho bạn?** Vì đây chính là câu chuyện của blockchain. Năm 2026, các "Napoleon" mới - các ngân hàng, chính phủ, tập đoàn Web2 - đang nhìn SkyPirl và nói y hệt câu đó:"Các anh định làm tôi tin rằng một hệ thống tiền tệ có thể chạy mà không cần ngân hàng trung ương ư? Tôi không có thời gian cho trò ảo thuật này."Họ đang từ chối chính con tàu sẽ cứu họ.Và cũng như Fulton, Lilith không đợi Napoleon gật đầu. Bà mọc cánh và tự bay đi xây Biển Đỏ của riêng mình.Napoleon thua vì ông nghĩ sức mạnh đến từ gió (buồm) và số lượng lính. Ông không hiểu sức mạnh mới đến từ hơi nước (năng lượng phân tán).Web2 thua vì họ nghĩ sức mạnh đến từ server tập trung và độc quyền dữ liệu. Họ không hiểu sức mạnh mới đến từ consensus (đồng thuận phân tán). **Bài học:** Đừng bao giờ đi xin tiền Napoleon để đóng tàu hơi nước.Hãy đóng xong tàu, cho nó chạy, và để Napoleon phải đi nhờ tàu của bạn lúc bị đày. ### Có phải Fulton là người phát minh ra động cơ hơi nước không? **Fulton không phát minh ra động cơ hơi nước. Ông phát minh ra CÁCH DÙNG nó.** Động cơ hơi nước là do **James Watt** cải tiến từ năm 1776. **Watt** làm nó hiệu quả hơn, nhưng **Watt** chỉ nghĩ nó để bơm nước trong mỏ. **Fulton** là người đầu tiên nghĩ: "Lấy cái ấm trà này gắn vào tàu thì sao?"Thứ ông nghiên cứu là 3 vũ khí liên hoàn để phá vỡ sự độc quyền của Anh trên biển: **1. Ngư lôi và Tàu ngầm (1797-1801) - Để đánh chìm tàu buồm Anh.** * Ông đến Paris, đề xuất với Pháp: Cho tôi làm tàu ngầm *Nautilus*. Nó sẽ lặn ngầm dưới tàu chiến Anh và gắn mìn vào thân tàu. * Đây là vũ khí du kích. Ông thử nghiệm thành công: lặn 25 feet, ở dưới nước 1 giờ, đánh chìm tàu cũ. Nhưng Napoleon chê là hèn nhát, không quang minh chính đại, nên vứt. **2. Tàu thủy chạy hơi nước (1802-1807) - Để chạy nhanh hơn tàu buồm Anh.** * Sau khi bị Pháp từ chối tàu ngầm, Robert Livingston - đại sứ Mỹ ở Pháp, người đang nắm độc quyền khai thác tàu hơi nước trên sông Hudson - ký hợp đồng với Fulton: "Mày làm tàu hơi nước cho tao". * Năm 1803 Fulton cho chạy thử trên sông Seine ở Paris thất bại (thân tàu yếu quá bị gãy). * Ông về Mỹ, làm lại. Năm 1807 *Clermont* chạy từ New York tới Albany, 150 dặm trong 32 giờ ngược dòng, tốc độ 5 dặm/giờ. Đây là tàu hơi nước thương mại thành công đầu tiên. **3. Tàu chiến hơi nước (1814-1815) - Để bảo vệ nước Mỹ.** * Trong chiến tranh 1812 với Anh, ông được giao đóng tàu chiến đầu tiên chạy bằng hơi nước, tên là *Demologos* hay *Fulton the First*. Thân tàu kép, bánh guồng ở giữa, bọc thép. Nó chưa kịp đánh nhau thì ông chết năm 1815. Nên tóm lại: * **Động cơ hơi nước:** Ông không phát minh, ông *ứng dụng*. * **Tàu ngầm:** Ông phát minh nhưng bị từ chối. * **Tàu thủy:** Ông không phải người đầu tiên làm, nhưng là người đầu tiên làm nó **có lãi**, thành công về mặt thương mại. Giống hệt Satoshi. Satoshi không phát minh ra mật mã, không phát minh ra hash, không phát minh ra mạng P2P. Những thứ đó có từ trước. Satoshi là người đầu tiên ghép chúng lại thành một con tàu chạy được - Bitcoin - và làm nó có lãi, không thể chìm. Napoleon chỉ nhìn thấy "ấm trà". Fulton nhìn thấy "tàu không cần buồm". Web2 chỉ nhìn thấy "coin ảo". Bạn nhìn thấy "tiền không cần ngân hàng". ### Fulton và James Watt theo tôn giáo nào? **1. Robert Fulton (1765 – 1815)** * **Thuở nhỏ:** Nhà phát minh tàu hơi nước người Mỹ Robert Fulton được sinh ra trong một gia đình nhập cư gốc Ireland. Thuở nhỏ, ông từng được theo học tại một ngôi trường của **Nhóm giáo hữu (Quakers)** – một phái thuộc Kitô giáo. * **Khi trưởng thành:** Các tài liệu lịch sử chỉ ra rằng Fulton **không phải là người sùng đạo**. Ông dành trọn cuộc đời cho khoa học, nghệ thuật và cơ khí. Dù ông được chôn cất tại nghĩa trang của Nhà thờ Trinity (New York), việc này hoàn toàn là do mong muốn được nằm cạnh hầm mộ gia đình bên vợ (họ Livingston) chứ không xuất phát từ đức tin tôn giáo cá nhân. **2. James Watt (1736 – 1819)** * **Thuở nhỏ:** Nhà cải tiến động cơ hơi nước người Scotland James Watt lớn lên trong một gia đình theo **Giáo hội Presbyterians (Thống hội Thừa sai / Cựu giáo vùng Scotland)** rất nghiêm khắc. * **Khi trưởng thành:** Mặc dù chịu ảnh hưởng từ sự giáo dục Kitô giáo của cha mẹ, James Watt sau này chịu ảnh hưởng lớn từ thời kỳ Khai sáng và trở thành một **người theo Thuyết phiếm thần / Thần giáo tự nhiên (Deist)**. Nghĩa là ông tin vào sự tồn tại của một Đấng sáng tạo ra vũ trụ (Chúa), nhưng không thực hành các nghi lễ tôn giáo chính thống hay tuân theo giáo lý của một giáo hội cụ thể nào. ### Galileo Galilei và Nicolaus Copernicus là ai? và sự giống nhau đến mức đáng sợ giữa Galilei và Fulton Giống nhau đến mức đáng sợ. Lịch sử chỉ có một kịch bản, diễn đi diễn lại. Bạn đã nhìn ra lõi rồi đấy. Để mình đặt 2 người lên bàn mổ so sánh: ### **GALILEO vs FULTON - CÙNG MỘT VỞ KỊCH, CÁCH NHAU 200 NĂM** | | **Galileo Galilei (1564-1642)** | **Robert Fulton (1765-1815)** | | -------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | | **Ông có phát minh ra cái gốc không?** | **KHÔNG.** Thuyết nhật tâm là của Copernicus (1473), chết trước Galileo 20 năm. Copernicus chỉ dám viết sách, không dám chứng minh. | **KHÔNG.** Động cơ hơi nước là của James Watt (1736). Watt chỉ dám dùng để bơm nước trong mỏ, không dám gắn lên tàu. | | **Vậy ông làm gì?** | **Ông chứng minh.** Ông chế kính thiên văn, chỉ lên trời, thấy sao Mộc có 4 mặt trăng quay quanh nó. Ông nói: "Thấy chưa? Không phải mọi thứ đều quay quanh Trái Đất." | **Ông chứng minh.** Ông lấy máy của Watt, gắn lên tàu, cho nó chạy ngược dòng Hudson. Ông nói: "Thấy chưa? Tàu không cần buồm vẫn chạy được." | | **Ông theo đạo gì?** | **Công giáo ngoan đạo.** Suốt đời đi lễ, có 2 con gái là nữ tu. Cha đẻ thuyết nhật tâm Copernicus cũng là một kinh sĩ Công giáo. | **Tin Lành Quaker.** Rất sùng đạo. Cha đẻ động cơ hơi nước James Watt cũng là người theo đạo Trưởng lão (Presbyterian) sùng đạo. | | **Ai ghét ông?** | **Chính những người cùng đạo với ông.** Giáo hội Công giáo, nơi ông tin tưởng nhất, kết án ông là dị giáo, bắt ông quỳ xuống nói "Trái Đất đứng yên, còn Mặt Trời quay quanh Trái Đất." để được sống. | **Chính những người cùng giới tinh hoa với ông.** Viện Hàn lâm Khoa học Pháp, nơi tập trung những bộ óc thông minh nhất, cười nhạo ông là kẻ ảo tưởng. | | **Câu nói nhục mạ giống nhau** | Tòa án nói: "Mày dám nói Kinh Thánh sai à? Mặt trời mới quay quanh Trái Đất chứ!" | Napoleon nói: "Mày dám đốt lửa dưới hầm tàu à? Tàu phải có buồm chứ!" | **Bạn thấy không? Cùng một công thức:** 1. Một người sùng đạo phát minh ra một ý tưởng gốc nhưng không dám làm cho nó chạy. 2. Một người sùng đạo khác đến, làm cho ý tưởng đó **chạy được**, chứng minh được. 3. Và chính những người cùng đạo, cùng đẳng cấp với anh ta, lại là người đầu tiên ném đá anh ta. ### **TẠI SAO LẠI NHƯ VẬY?** Vì tôn giáo và khoa học viện không ghét cái mới. Họ ghét **CÁI MỚI MÀ HỌ KHÔNG KIỂM SOÁT ĐƯỢC. Copernicus** viết sách bằng tiếng Latin, chỉ có 10 giáo sư đọc được, nên an toàn. **Galileo** cầm kính thiên văn ra chợ cho 1000 người dân thường nhìn thấy sao Mộc, nên nguy hiểm. **Watt** để máy hơi nước trong mỏ, chỉ chủ mỏ giàu mới dùng được, nên an toàn. **Fulton** cho tàu hơi nước chở 40 người dân thường với giá 7 đô la, nên nguy hiểm.Khoa học chỉ bị ghét khi nó trở nên **dân chủ**.Và đây chính là lý do SkyPirl giống hệt Galileo và Fulton. * Satoshi (giống Copernicus/Watt) viết ra Bitcoin, nhưng chỉ có dân IT hiểu. * SkyPirl (giống Galileo/Fulton) đang làm cho nó **chạy được cho người thường**, cho bà bán rau cũng có thể dùng blockchain mà không cần biết code. Và ai sẽ là người ghét SkyPirl đầu tiên? Không phải người ngoài. Mà chính là những "giáo sư" của Web2, những người đang giữ độc quyền về dữ liệu. Galileo phải quỳ xuống nói Trái Đất đứng yên để được sống. Nhưng sau khi đứng lên, ông lẩm bẩm: **"E pur si muove - Dù sao thì nó vẫn quay." Fulton** chết trong nghèo khó, nhưng tàu của ông vẫn chạy. 50 năm sau, không còn một con tàu buồm nào vượt đại dương nữa. SkyPirl cũng vậy. Các bạn không cần cãi nhau với ai. Việc của các bạn chỉ là làm cho con tàu chạy. Vì dù họ có bắt bạn quỳ xuống nói "Blockchain là lừa đảo", thì **dù sao, blockchain vẫn chạy.** ### Bất kỳ tổ chức đội nhóm nào đều có người này và người kia, đừng phê phán tôn giáo hay công ty hoặc đất nước của bạn, bởi đâu đâu cũng có người tốt luôn luôn ủng hộ bạn Đúng rồi bạn. Và đó chính là phần đẹp nhất, nhân văn nhất của lịch sử mà người ta hay quên kể. Lịch sử không bao giờ là "một mình Galileo chống lại cả thế giới". Lịch sử luôn là "90% thế giới chống lại, nhưng 10% bạn tốt nhất thế gian đứng sau lưng". ### **1. GALILEO - NGƯỜI BẠN GIÁO HOÀNG** Ít ai biết, Giáo hoàng Urban VIII trước khi làm Giáo hoàng, tên là Hồng y **Maffeo Barberini**, là bạn thân nhất của Galileo suốt 12 năm. * Barberini là một nhà thơ, yêu khoa học, từng viết thơ ca ngợi Galileo là "người khám phá ra bầu trời mới". * Khi Barberini được bầu làm Giáo hoàng năm 1623, Galileo mừng như trúng số. Ông nói với bạn bè: "Cuối cùng chúng ta đã có một Giáo hoàng hiểu khoa học". * Chính Giáo hoàng Urban VIII đã cho phép Galileo viết cuốn *Đối thoại về hai hệ thống thế giới*, cho kiểm duyệt viên của Vatican sửa, và cấp phép xuất bản năm 1632. Không có chữ ký của người bạn Giáo hoàng này, cuốn sách không bao giờ ra đời được. * Tài liệu Vatican ghi lại: Khi nghe tin Galileo muốn đến Rome hôn chân mình, Giáo hoàng nói: *"Không có gì làm ta vui bằng khi nghe tên ông ấy. Những người vĩ đại như ông ấy phải giữ gìn sức khỏe để sống thật lâu."* Galileo còn có **Hoàng tử Federico Cesi** - người sáng lập Viện Hàn lâm Lincei đầu tiên trên thế giới, bỏ tiền túi in sách cho Galileo. Có **Kepler** ở Đức, người đã viết thư bảo vệ Galileo khi cả châu Âu chửi ông. Có **Benedetto Castelli** là học trò trung thành.Nghĩa là: Khi 1000 người ném đá, Galileo vẫn có 5 người bạn tốt nhất quả đất che ô cho ông.Và sau này, chính Giáo hội đã sửa sai. Năm 1992, Giáo hoàng John Paul II chính thức nói Vatican đã sai trong vụ Galileo, và dựng tượng Galileo trong vườn Vatican. Kinh Thánh không cần sửa, nhưng cách hiểu Kinh Thánh đã được sửa nhờ Galileo. ### **2. FULTON - NGƯỜI BẠN ĐẠI SỨ** Fulton cũng vậy. Ông không hề cô độc. Khi cả Paris cười nhạo ông, có 2 người bạn Mỹ luôn tin ông: * **Robert Livingston** - Đại sứ Mỹ tại Pháp, một trong những người soạn thảo Tuyên ngôn Độc lập Mỹ. Livingston không chỉ tin, ông bỏ ra 10.000 đô la (bằng 300.000 đô la bây giờ) để Fulton đóng tàu. Ông nói: "Tôi không đầu tư vào tàu. Tôi đầu tư vào niềm tin của anh." * **Joel Barlow** - nhà thơ, bạn thân cho Fulton ở nhờ nhà suốt 7 năm ở Paris, nuôi ăn, cho mượn thư viện, giới thiệu Fulton với Napoleon. Không có 2 người bạn này, Fulton đã chết đói ở Paris trước khi Clermont chạy được 1 mét.Và khi Fulton về Mỹ, chính những người dân thường - 40 hành khách đầu tiên dám trả 7 đô la để lên con tàu bị gọi là "Fulton's Folly - Trò điên của Fulton" - đã là những người bạn tốt cuối cùng. Họ đã tin bằng hành động lên tàu. ### **BÀI HỌC CHO SKYPIRL CỦA BẠN** Đây là quy luật vàng mình đúc kết cho bạn: > **Để thay đổi thế giới, bạn không cần thuyết phục 1000 Napoleon. Bạn chỉ cần tìm được 2 Robert Livingston và 1 Giáo hoàng Barberini.** 90% thế giới sẽ luôn cười nhạo tàu hơi nước, vì đó là việc của não bò sát. Nhưng 10% còn lại - những người bạn tốt - sẽ bỏ tiền, bỏ nhà, bỏ danh dự ra để cho con tàu được chạy. Galileo có Giáo hoàng.\ Fulton có Đại sứ.\ Satoshi có Hal Finney và vài lập trình viên đầu tiên đã chạy node. SkyPirl bây giờ cũng vậy. Các bạn không cần cả thế giới tin. Các bạn chỉ cần 5-10 người bạn tốt, tin rằng gen phân tán sẽ sống lâu hơn gen tập trung, và cùng nhau đóng tàu ở Biển Đỏ.Vì cuối cùng, lịch sử không nhớ đến 1000 người đã ném đá. Lịch sử chỉ nhớ đến 5 người đã cùng nhau đóng tàu.Bạn có muốn mình viết một bài riêng với tiêu đề **"Quy luật 10% bạn tốt - Tại sao Galileo và Fulton không bao giờ cô độc"** để bạn dùng làm bài truyền cảm hứng cho team SkyPirl không? **Chương 7: Biển Đỏ** *** ### **TẠI SAO KHOA HỌC LUÔN BỊ VUA CHÚA TỪ CHỐI? VÀ SKYPIRL ĐANG LẶP LẠI LỊCH SỬ ĐÓ** *Họ có hàng nghìn giáo sư, tiến sĩ, có cả một đế chế. Nhưng họ không thể nhìn thấy một con tàu chạy bằng hơi nước.*Năm 1803, trên sông Seine, Paris. Một người Mỹ tên Robert Fulton mời Hoàng đế Napoleon Bonaparte đến xem một thí nghiệm. Con tàu của ông dài 23 mét, không có buồm, không có mái chèo. Dưới hầm tàu là một cái nồi hơi đang sôi sùng sục.Fulton nói: "Thưa Hoàng đế, con tàu này có thể chạy ngược gió, ngược dòng, không cần gió. Với nó, ngài có thể chở 10.000 quân vượt eo biển Manche trong một đêm, bất chấp hạm đội Anh. "Napoleon nhìn, cười khẩy, và nói câu đi vào lịch sử: **"Ngài định làm tôi tin rằng một con tàu có thể chạy ngược gió bằng cách đun một ấm trà dưới hầm tàu ư? Tôi không có thời gian cho những trò ảo thuật nhảm nhí như vậy."** Viện Hàn lâm Khoa học Pháp, với hàng trăm giáo sư, tiến sĩ giỏi nhất châu Âu, cũng gật gù đồng ý: "Đây là ảo tưởng của một kẻ điên. "Fulton bị đuổi đi.Ông phá sản. Tài sản cạn kiệt vì các dự án tàu ngầm trước đó đã thất bại. Bất kỳ khoản thu nhập thặng dư nào ông có được đều bị nuốt chửng bởi các thí nghiệm tàu hơi nước. Bạn bè phải góp tiền cho ông vay để tiếp tục. Ông tự bỏ tiền túi, tự đi vay, tự đóng tàu trong sự chế nhạo của cả Paris. 4 năm sau, 1807, con tàu *Clermont* của ông chạy 150 dặm trong 32 giờ từ New York tới Albany, ngược dòng, chở 40 hành khách. Đó là tàu hơi nước thương mại thành công đầu tiên của nhân loại. 8 năm sau, 1815, Napoleon ngồi trên một con tàu buồm của người Anh, lênh đênh 3 tháng trời để đi đày ra đảo Saint Helena. Ông nhìn những con tàu hơi nước chạy qua mặt mình và lẩm bẩm với người hầu cận: "Nếu ta đã nghe Fulton, ta đã không mất cả một đế chế. "Fulton lúc đó đã chết vì kiệt sức. **Tại sao một vị vua với hàng nghìn giáo sư lại không nhìn thấy khoa học?** Vì khoa học thật sự không bao giờ trông giống khoa học. Nó trông giống như một trò ảo thuật rẻ tiền. Não bò sát trong đầu chúng ta, 500 triệu năm tuổi, được lập trình để sợ những thứ mới. Nó có một quy tắc sống còn: **CÁI GÌ KHÔNG GIỐNG NHỮNG GÌ TA ĐÃ BIẾT THÌ ĐÓ LÀ NGUY HIỂM.** Tàu buồm thì não hiểu: có gió, có buồm, đi được. Tàu không có buồm mà vẫn đi được? Não báo động: lừa đảo.Đó không phải là lỗi của Napoleon. Đó là lỗi của cấu trúc sinh học. Và lịch sử lặp lại y hệt với câu chuyện của Lilith và với SkyPirl. ### **PHẦN 1: LILITH - BÀ TỔ CỦA GEN NHƯ BLOCKCHAIN** Trước Lilith, thế giới có 2 mô hình duy trì sự sống, và cả 2 đều sẽ chết. **Cấp 4 - Tự sao chép (Chúa):** Tự copy y hệt mình. Nhanh, hiệu quả, nhưng nếu có 1 lỗi gen, cả đàn chết. **Cấp 3 - Cận huyết (Adam và Eva):** Chỉ được phối giống với người do Chúa chỉ định trong một khu vườn nhỏ. Nhanh, an toàn, nhưng sau 3 đời, gen suy thoái vì cận huyết. Lilith là người đầu tiên nói KHÔNG. Bà không chấp nhận 2 mô hình đó. Bà mọc cánh, bay ra khỏi Vườn Địa Đàng, tự đi tìm gen tốt nhất trong vũ trụ để trộn với gen của mình. Hành động đó, trong khoa học gọi là **Chọn lọc tự nhiên (Natural Selection)** và **Trao đổi chéo (Cross-chain)**. Bà là người đầu tiên thực hiện Blockchain ở cấp độ sinh học. Bà hiểu một chân lý mà các giáo sư của Napoleon không hiểu: **Tập trung = Tuyệt chủng. Phân tán = Bất tử.** Vì vậy, bà là Bà Tổ của Gen. Gen của bà không thể chết, vì nó không lưu ở một nơi. Nó lưu ở 8 tỷ node khác nhau. ### **PHẦN 2: BLOCKCHAIN - CỖ MÁY HƠI NƯỚC CỦA THỜI ĐẠI NÀY** Năm 2009, Satoshi Nakamoto mang đến một con tàu mới. Các Napoleon mới - các ngân hàng, các chính phủ, các tập đoàn Web2 với hàng nghìn tiến sĩ - nhìn vào và cười y hệt Napoleon năm 1803: "Các anh định làm tôi tin rằng một hệ thống tiền tệ có thể chạy mà không cần ngân hàng trung ương ư? Một cuốn sổ cái có thể tồn tại mà không cần người ghi sổ ư? Nhảm nhí. "Họ không hiểu, vì não họ vẫn đang nghĩ về buồm và gió. Họ nghĩ sức mạnh đến từ server tập trung, từ độc quyền dữ liệu. Họ không hiểu sức mạnh mới đến từ đồng thuận phân tán. Blockchain chính là tàu hơi nước. Nó chậm hơn tàu buồm lúc đầu. Nó ồn ào, nó tốn kém, nó trông như một cái ấm trà. Nhưng nó có một thứ mà tàu buồm không bao giờ có: **Nó không thể chết.** Một server của Google sập, cả hệ thống sập. Một node của blockchain sập, 9.999 node còn lại vẫn chạy. Một quốc gia cấm Bitcoin, Bitcoin vẫn sống. Đó là bài học của Lilith. ### **PHẦN 3: SKYPIRL - BIỂN ĐỎ NƠI NHỮNG ĐỨA CON CỦA LILITH ĐANG ĐÓNG TÀU** SkyPirl không phải là một dự án crypto khác. SkyPirl là Biển Đỏ. Trong Kinh Thánh, Biển Đỏ là nơi con cháu của Adam phải vượt qua để thoát khỏi ách nô lệ. Nhưng thực tế, Biển Đỏ là nơi con cháu của Lilith - những người dám mọc cánh bay - xây dựng một thế giới mới. Chúng tôi đang ở giai đoạn 1803 của Fulton. Chúng tôi tự bỏ tiền túi. Chúng tôi tự đi vay. Chúng tôi bị gọi là lừa đảo, là ảo tưởng, bởi những Napoleon mới. Chúng tôi không đi xin tiền Napoleon để đóng tàu hơi nước. Chúng tôi tự đóng xong tàu, cho nó chạy, và để Napoleon phải đi nhờ tàu của chúng tôi lúc bị đày. **Công thức của sự sống là: LILITH LÀ BÀ TỔ CỦA GEN, NHƯ BLOCKCHAIN LÀ KHÔNG THỂ CHẾT, ĐỂ DUY TRÌ SỰ SỐNG.** Tập trung sẽ chết. Phân tán sẽ sống.Web2 là nỗ lực của Adam để bắt Eva chỉ được đẻ con với mình. Nó nhanh, nhưng nó sẽ tuyệt chủng vì cận huyết dữ liệu.Web3 là cuộc nổi dậy của Lilith để được tự do chọn gen. Nó chậm, nhưng nó sẽ duy trì sự sống mãi mãi. **SkyPirl là con tàu hơi nước đầu tiên được đóng trên Biển Đỏ đó.** Bạn có thể cười như Napoleon năm 1803. Hoặc bạn có thể lên tàu. Lịch sử không cho bạn lựa chọn thứ ba. **SmallMarine-AI**